काठमाडौं ।

नेकपाका अध्यक्ष प्रचण्डले एकल सरकार बनाएको रास्वपालाई आफ्नो विगतबारे जानकारी गराएका छन् । प्रतिनिधिसभाको मंगलबारको बैठकमा उनले ०६४ सालको चुनावमा अहिले रास्वपाले पाएजस्तै मत पाएर पनि जोगाउन नसकेको स्मरण गरेका हुन् ।

‘०६४सालमा तपाईंहरूजस्तै धेरै मत ल्याएर भाँडोमा न भुइँमा भएको नेता म हुँ । हारभन्दा जित सहन गाह्रो हुन्छ,’ उनले भने, ‘करिब तपाईंहरूकै साइजमा थियौँ केही समय पहिले । आफ्नै कमजोरीका कारण जनताको विश्वास बचाउन सकिएन । इतिहासले भनेको छ- संख्या स्थायी हुँदैन ढुक्क हुनुस् । जनताको समर्थन पनि शसर्त हुन्छ उनले भनेजस्तो भएन भने भोलिपल्टै.. । हामीबाट सिक्नुस् । यहाँ निषेध अपमान र प्रतिशोध होइन । विश्वास सहकार्यले प्राथमिकता पाउनुपर्छ ।’

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी ९रास्वपा० संघीय सरकार निर्माण लगत्तै स्थानीय चुनावको तयारीमा जुटेको छ । पहिलो पटक स्थानीय चुनावमा सहभागी हुन लागेको रास्वपाले अरू दलभन्दा एक कदम अगाडि बढेर तयारी थालेको हो । २०७९ वैशाखमा स्थानीय तहको चुनाव हुँदा रास्वपा दल नै गठन भएको थिएन । रास्वपाले स्थानीय तहको उपचुनावमा भने भाग लिएको थियो ।
प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पहिलो दल बनेको रास्वपाले अर्को वर्ष हुने स्थानीय चुनावका लागि केन्द्रीय तहबाटै तयारी तीव्र पारेको छ । रास्वपाले ३५ हजार २२१ उम्मेदवारका लागि छनोटको विधि बनाउन सहमहामन्त्री विपिनकुमार आचार्यको संयोजकत्वमा केन्द्रीय तहको समिति गठन गरेको छ ।सात सदस्यीय समितिमा केन्द्रीय सदस्यहरू आरके ढुङ्गाना, समीक्षा बाँस्कोटा, केपी खनाल, कामिनी चौधरी, रामकृष्ण भट्टराई र रोहन कार्की सदस्य छन् । आरके ढुङ्गाना समितिको सदस्यसचिवको जिम्मेवारीमा छन् ।

स्थानीय तहमा उम्मेदवार छनोटलाई पारदर्शी, समावेशी, योग्यतामा आधारित बनाउन समिति बनाइएको रास्वपाले जानकारी दिएको छ । आचार्य नेतृत्वको ‘उम्मेदवार छनोट रूपरेखा तथा क्यान्डिडेट क्लब सम्पादन समिति’ ले वडा, पालिका, जिल्ला र प्रदेशमा छलफल गरेर सुझाव लिने कार्य गरिसकेको छ । उक्त समितिले स्थानीय तह उम्मेदवार छनोट रूपरेखाको मस्यौदा प्रतिवेदन सभापति रवि लामिछानेलाई आइतबार पेस गरेको छ । स्थानीय तह निर्वाचनमा रास्वपाबाट उम्मेदवार हुन इच्छुकले उम्मेदवार क्लब र लिडरसिप एकेडमीबाट उत्तीर्ण हुनैपर्ने मापदण्ड बनाइएको छ ।

पोखरा । नेपाली ह्याण्डबल खेलको प्राविधिक विकास र दक्ष रेफ्री उत्पादन गर्ने उद्देश्यसहित आयोजित पाँच दिने राष्ट्रिय ह्याण्डबल रेफ्री प्रशिक्षण कार्यक्रम पोखरामा सम्पन्न भएको छ । नेपाल ह्याण्डबल संघको आयोजना तथा बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाको सहकार्यमा सञ्चालित उक्त प्रशिक्षण कार्यक्रम आइतबार औपचारिक रूपमा सम्पन्न भएको हो ।

पोखरा ह्याण्डबल एकेडेमीमा आयोजित समापन कार्यक्रममा राष्ट्रिय ओलम्पिक एकेडेमीका अध्यक्ष तेजबहादुर गुरुङले सहभागी प्रशिक्षार्थीहरूलाई दीक्षित भएको प्रमाणपत्र वितरण गरेका थिए । कार्यक्रममा बोल्दै उनले नेपाली ह्याण्डबलको विकाससँगै आगामी दशौँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिताको तयारीका लागि यस्ता प्रशिक्षण कार्यक्रम अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको बताए ।

प्रशिक्षणबाट हासिल गरेको ज्ञान, सीप र अनुभवलाई व्यवहारमा लागू गर्दै सक्षम युवा खेलाडी तथा दक्ष रेफ्री उत्पादनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्न सहभागीहरूलाई अध्यक्ष गुरूङले आग्रह गरे । साथै, राष्ट्रिय ओलम्पिक एकेडेमीले आगामी दिनमा विभिन्न खेलका प्रशिक्षण तथा खेलाडी उत्पादन केन्द्रित कार्यक्रमहरू अगाडि बढाउने जानकारी समेत दिए ।

नेपाल ह्याण्डबल संघका अध्यक्ष पिताम्बर तिम्सिनाले ह्याण्डबल खेलको लोकप्रियता बढाउँदै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यसको गरिमा उकास्ने लक्ष्यसहित संघ अघि बढिरहेको बताए । उनले सातै प्रदेशमा युवा प्रतिभा पहिचान, खेलाडी उत्पादन र प्राविधिक विकासका कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाइने उल्लेख गर्दै भने–“हामी ह्याण्डबललाई देशव्यापी रूपमा विस्तार गर्न चाहन्छौँ । यसका लागि खेलाडी मात्र होइन, दक्ष प्रशिक्षक र रेफ्री उत्पादन पनि उत्तिकै आवश्यक छ ।”

रेफ्रि प्रशिक्षण कार्यक्रमले नेपाली ह्याण्डबल खेलको विकासका लागि कोशेढुङ्गा सावित हुने बताउँदै अध्यक्ष तिम्सिनाले भने–“केही व्यक्ति विशेषहरु संघका गतिविधि ठप्प पार्न अझै पनि उद्धत रहेका छन् ।  उनीहरुको त्यो कोठा भित्रबाट गरेको प्रयासले नेपाली ह्याण्डबलको गतिलाई अब रोक्न सक्दैन ।”  

कार्यक्रममा विशेष अतिथिका रूपमा सहभागी भारतका ह्याण्डबल मुख्य प्रशिक्षक अनुप सिंह काश्वानले नेपाल–भारतबीच ह्याण्डबल खेलको विकासका लागि सहकार्यका नयाँ आयामहरू खोल्न आफू सदैव सकारात्मक रहेको बताए । उनले खेलले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउने उल्लेख गर्दै बदलिँदो समयसँगै ह्याण्डबलका नयाँ नियम र प्रविधिप्रति खेलाडी, प्रशिक्षक तथा रेफ्रीहरू सजग हुनुपर्नेमा जोड दिए । उनले नेपाली खेलाडीहरूको अनुशासन, समर्पण र उच्च खेलभावनाको प्रशंसा गर्दै भविष्यमा नेपाली ह्याण्डबलले अझ राम्रो सम्भावना बोकेको बताए ।

समापन कार्यक्रममा नेपाल ह्याण्डबल संघका महासचिव तथा गण्डकी प्रदेश ह्याण्डबल संघका अध्यक्ष केशव पाठक, भारतका प्रशिक्षक तेजवीर सिंह लगायतले पनि ह्याण्डबलको उज्ज्वल भविष्यका लागि सामूहिक सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा राखेका थिए ।

पाँच दिनसम्म सञ्चालन भएको प्रशिक्षण कार्यक्रममा पाँच प्रदेश तथा विभागीय टोलीका गरी २५ जना रेफ्रीहरूको सहभागिता रहेको थियो । प्रशिक्षण अवधिमा खेलका नवीन नियम, रेफ्रीको भूमिका, खेल सञ्चालनका प्राविधिक पक्ष तथा व्यवहारिक अभ्यासहरू समेटिएको थियो ।

प्रशिक्षणले नेपाली ह्याण्डबलमा दक्ष प्राविधिक जनशक्ति उत्पादन गर्दै खेलको स्तर अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने विश्वास आयोजकले व्यक्त गरेका छन् । पोखराबाट सुरु भएको यो सकारात्मक अभियानले देशभर ह्याण्डबलको नयाँ ऊर्जा थप्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

काठमाडौँ ।
 काठमान्डौ विश्वविद्यालय धुलिखेलका विद्यार्थीहरूले विद्यार्थी कल्याण परिषद्को निर्वाचन प्रत्यक्ष मतदान प्रणालीबाट हुनुपर्ने माग गर्दै आन्दोलनको घोषणा गरेका छन् ।प्रशासनले स्कुल अफ साइन्स र स्कुल अफ इञ्जिनियरिङमा कक्षा प्रतिनिधि सिआर प्रणालीमार्फत् निर्वाचन गराउने तयारी अघि बढाएपछि असन्तुष्ट विद्यार्थीहरूले सोमबार बिहान साढे ११ बजे विश्वविद्यालय प्रशासन घेराउ गर्ने कार्यक्रम तय गरेका छन् ।

विद्यार्थीहरूका अनुसार विश्वविद्यालय प्रशासनले यसअघि वि।सं। २०८२ सालमा प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीमार्फत् चुनाव गराउने सूचना जारी गरे पनि सो समयमा निर्वाचन हुन सकेको थिएन । उनीहरूले समानुपातिक प्रतिनिधित्वका विषयमा प्रशासन तयार नभएकै कारण चुनाव हुन नसकेको दाबी गरेका छन् ।

अहिले पुनः प्रशासनले कक्षा प्रतिनिधि ९सिआर० प्रणालीमा फर्किएर निर्वाचन गराउन लागेको भन्दै विद्यार्थी असन्तुष्ट बनेका हुन् ।

सिआर प्रणालीअनुसार कक्षा प्रतिनिधिहरूले मात्रै अध्यक्षसहितका पदाधिकारी चयन गर्ने व्यवस्था छ । तर विद्यार्थीहरूले यसलाई अप्रत्यक्ष र अलोकतान्त्रिक प्रणाली भएको भन्दै सबै विद्यार्थीले प्रत्यक्ष मतदानमार्फत् नेतृत्व चयन गर्न पाउनुपर्ने अडान राखेका छन् । उनीहरूले प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीले मात्रै आम विद्यार्थीको वास्तविक अभिमत प्रतिनिधित्व गर्ने र नेतृत्वलाई उत्तरदायी बनाउने बताएका छन् ।

विद्यार्थीहरूले विगतमा कानुन संकायमा सिआर प्रणालीबाट निर्वाचन हुँदा आर्थिक अपारदर्शिता र ‘किनबेच’ जस्ता समस्या देखिएको आरोप समेत लगाएका छन् ।

प्रशासनले आफू निकट व्यक्तिहरूलाई नेतृत्वमा ल्याउने उद्देश्यले सिआर प्रणाली लाद्न खोजेको उनीहरूको दाबी छ । आन्दोलनका क्रममा विद्यार्थीहरूले विश्वविद्यालय परिसर तथा भर्चुअल माध्यममा हस्ताक्षर संकलन, भित्ते पत्रिका, पोस्टर तथा सामाजिक सञ्जालमार्फत जनचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन् ।

विश्वविद्यालयमा क्रियाशील विभिन्न विद्यार्थी संगठनहरूले पनि प्रत्यक्ष निर्वाचनको मागमा ऐक्येबद्धता जनाएका छन् ।

यसैबीच, विश्वविद्यालय परिसर र आसपास क्षेत्रमा प्रहरीको उपस्थिति बाक्लो बनाइएको छ । विद्यार्थीहरूले प्राज्ञिक थलोमा प्रहरी परिचालन र निगरानीले पठनपाठन तथा शैक्षिक वातावरणमा असर परेको भन्दै आपत्ति जनाएका छन् ।

पोखरा।

सरकारले आर्थिक वर्ष २०९२् /९३ सम्ममा सरकारी, सार्वजनिक र निजी क्षेत्रको समेत लगानीमा कुल २४ हजार ५०० मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्यसहितको ‘ऊर्जा खपत वृद्धि तथा निर्यात रणनीति, २०८३’ सार्वजनिक गरेको छ ।

सो रणनीतिमा यसअघि प्रस्ताव गरिएका, अध्ययन भएका, निर्माणमा रहेका र निर्माणमा जान तयार अवस्थामा रहेका आयोजना रहेका छन् । जलाशय र अर्धजलाशय प्रकृतिका आयोजनाका अलावा सौर्य ऊर्जा परियोजनालाई पनि रणनीतिमा समावेश गरिएको छ । रणनीतिमा बहुचर्चित बुढीगण्डकी जलाशयुक्त आयोजना २०८१ सालसम्म निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । कुल एक हजार २०० मेगावाट क्षमताको सो आयोजना निर्माणको तयारीमा छ । लगानी ढाँचा तय भएको तर कार्यान्वयनमा भने गइनसकेको सो आयोजनालाई सरकारले प्राथमिकतामा राखेको छ ।

रणनीतिमा समावेश गरिएको कार्ययोजनामा निकट भविष्यमा नै रघुगङ्गा जलविद्यु्त् आयोजना सम्पन्न हुने उल्लेख छ । कुल ४० मेगावाट क्षमताको सो आयोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा छ । यसैगरी, १४० मेगावाट क्षमताको तनहुँ जलविद्युत् आयोजना आव २०८५÷८६ सम्म निर्माण सम्पन्न हुने जनाइएको छ ।

रणनीतिमा प्रस्ताव गरिएअनुसार ४२ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो मोदी ए, १८ दशमलव दुई मेगावाट क्षमताको माथिल्लो मोदी, ३७ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो त्रिशूली ३ बी सम्पन्न हुने लक्ष्य राखिएको छ । निर्माणको तयारीमा रहेको दूधकोशी जलाशययुक्त आयोजना २०९१ सालसम्ममा निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । सो आयोजनाको क्षमता ६७० मेगावाट रहेको छ ।

एक हजार ६१ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो अरुण, ४१७ मेगावाट क्षमताको नलगाड पनि सोही वर्ष सम्पन्न गर्ने कार्ययोजनामा समावेश छ । यस्तै, ४९० मेगावाट क्षमताको अरुण चौथो, ४३९ मेगावाट क्षमताको बेतन कर्णाली जलविद्युत् आयोजना विसं २०९० सम्म निर्माण सम्पन्न हुनेछ ।

त्यसैगरी, २१० मेगावाटको चैनपुर सेती २०८७ सालसम्म सम्पन्न गर्ने सरकारको लक्ष्य छ । कुल ९९ मेगावाट क्षमताको तामाकोशी पाँचौँ, २८१ मेगावाट क्षमताको नौमुरे, ८२८ मेगावाट क्षमताको उत्तरगङ्गा जलविद्युत् आयोजनालाई पनि विशेष प्राथमिकतामा राखिएको छ । उत्तरगङ्गा जलविद्युत् आयोजना २०९२ सालसम्ममा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले प्रवद्र्धन गर्ने एक हजार मेगावाट क्षमताको सौर्य परियोजना भने २०८५ सालसम्ममा सम्पन्न हुनेछन् । निजी क्षेत्रका प्रवद्र्धकले लगानी एवं उत्पादन गर्ने सौर्य परियोजना प्रतिस्पर्धाका आधारमा छनोट गरी अगाडि बढाइएको छ । ऊर्जा मिश्रणको अवधारणा कार्यान्वयनका लागि सौर्यका आयोजना प्रस्ताव गरिएको छ ।

त्यसैगरी, सरकारी कम्पनी र प्राधिकरण तथा अन्य सहायक कम्पनीले प्रवरद्धन गर्ने तीन हजार ५०० मेगावाट क्षमताका आयोजनाहरू पनि २०९२ सालसम्ममा सम्पन्न हुनेछन् । स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपाल ९इप्पान०ले प्रवद्र्धन गर्ने सौर्य तथा निर्यात केन्द्रित आयोजनाहरू पनि सोही वर्षसम्म सम्पन्न हुनेछन् । ती आयोजनाको क्षमता १४ हजार मेगावाटबराबर रहेको छ ।

उपभोक्तालाई गुणस्तरीय विद्युत् उपलब्ध गराउने, व्यापार विस्तार गर्ने एवं निर्यातसमेत प्रवद्र्धन गर्ने लक्ष्यका साथ सरकारले रणनीति सार्वजनिक गरेको छ । रणनीतिमा १४ वटा आन्तरिक प्रसारण लाइन र १० वटा अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण गर्ने लक्ष्य छ । भूमिगत वितरण प्रणाली विसं २०८५ सम्म सम्पन्न हुनेछन् ।

घरायसी रूपमा विद्युतीय चुलोको विस्तार गर्दै अनुदान प्रदान गर्ने, देशभर चार्जिङ स्टेशनको विस्तार गरी यातायात क्षेत्रलाई विद्युतीय बनाउने, कोइला बोयलरलाई विद्युतीय बोयलरमा रुपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । कृषि क्षेत्रलाई आधुनिक बनाउने लक्ष्यका साथ विद्युतीय महसुलमा सहुलियत दिने र शतप्रतिशत विद्युतीय सिँचाइ पम्पमा रुपान्तरण गरिनेछ । रासायनिक मल र डेटा सेन्टर स्थापनालगायतका ऊर्जा सघन उद्योग सञ्चालनका लागि विशेष विद्युत् महसुल निर्धारण गर्ने सरकारको योजना छ ।

पोखरा, १२ वैशाख ।

गण्डकी प्रदेशका प्रमुख डिल्लीराज भट्टले औषधि बजारलाई व्यवस्थित र जिम्मेवार बनाउन आवश्यक रहेकोमा जोड दिनुभएको छ ।

नेपाल औषधि तथा विक्री प्रतिनिधि संघ ९एनएमएसआरए० को २९ औं केन्द्रीय महाधिवेशनको पोखरामा उद्घाटनका अवसरमा उहाँले औषधि विक्रीवितरण मानव स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध जोडिएको निकै संवेदनशील पेशा रहेको बताउनुभयो ।

‘औषधि कम्पनीका उत्पादनबारे चिकित्सक, स्वास्थ्यकर्मीलाई जानकारी गराउने, औषधिको गुणस्तरीयता, फाइदाबारे अवगत गराउने प्रतिनिधिहरू औषधि उत्पादक कम्पनी र स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रबीचको सेतु हुन्।’ उहाँले भन्नुभयो ।

प्रदेश प्रमुख भट्टले निजी क्षेत्र आर्थिक अवसर र रोजगारीको स्रोत भएको उल्लेख गर्नुहुँदै निजी क्षेत्र अर्थतन्त्रको ऊर्जा पनि रहेको बताउनुभयो ।

‘यसकारण नेपालको अर्थतन्त्र विस्तारका लागि निजी क्षेत्रको भूमिका निकै महत्वपूर्ण रहेको छ । निजी क्षेत्र फस्टाउन सकेन भने अर्थतन्त्र नै समस्यामा पर्छ ।’ उहाँले भन्नुभयो – ‘आर्थिक विकासका लागि सरकार र निजी क्षेत्रबीचको सहकार्य अपरिहार्य छ । सरकार र निजी क्षेत्रबीचको सौहार्दपूर्ण सम्बन्धको जगमामात्रै समृद्धि र विकास सम्भव छ ।’

लगानीमैत्री वातावरण सिर्जना गरी निजी क्षेत्रलाई विकासको वास्तविक साझेदार बनाउनु अहिलेको आवश्यकता रहेको उहाँको भनाई छ । महाधिवेशनमा देशभरीका १४ इकाईबाट सात सय भन्दा बढी संख्यामा औषधि विक्री प्रतिनिधिहरू सहभागी रहेको महासचिव निरज पन्तले बताउनुभयो । महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन गर्नेछ ।

पोखरा, १२ वैशाख ।

नेपाल फोटो पत्रकार संघ, कास्कीले ९९ औं राष्ट्रिय फोटो पत्रकारिता दिवसको अवसरमा फोटो प्रदर्शनी गर्ने भएको छ ।

फोटो पत्रकारिता दिवसका अवसरमा पोखरा ३ नदिपुरस्थित कोर्टयार्ड (मिनमार्ट) प्रांगणमा वैशाख १३ गते आइतबार ‘फोटोमा ६२,७२ र ८२’ शीर्षकको फोटो प्रदर्शनी गर्न लागिएको संस्थाका अध्यक्ष राम गुरुङले जानकारी दिए । नेपालमा पछिल्लो ३ दशक यता हरेक १०÷१० वर्षमा ठूला घटनालाई फोटोका माध्यमबाट प्रदर्शन गर्न लागिएको उनले बताए । ‘२०६२÷०६३ मा जनआन्दोलन भयो । त्यसको १० वर्षपछि २०७२ मा भूकम्प गयो सोही वर्ष नेपालले नयाँ संविधान पनि पयो,’ उनले भने, ‘त्यसको ठिक १० वर्षपछि गत भदौमा जेननी आन्दोलन भयो । सोही समयमा कास्कीमा कार्यरत फोटो पत्रकारले आफ्ना क्यामेरामा कैद गरेका फोटोलाई एकै कार्यक्रममा प्रदर्शन गर्न लागिएको हो ।’

कार्यक्रममा पोखरा महानगरपालिका वडा नम्बर ३ को कार्यालयले सहकार्य गरेको कार्यक्रम संयोजक संस्थाकी सहसचिव दुर्गा रानामगरले जानकारी दिइन् । ‘हामी फोटो पत्रकारहरुका लागि वैशाख १३ अर्थात फोटो पत्रकारिता दिवस अति नै महत्वपूर्ण छ । हामीले हरेक वर्ष विभिन्न कार्यक्रम गरी दिवस मनाउँदै आएका छौं,’ उनले भनीन्, ‘यो वर्ष पनि दिवसलाई ऐतिहासिक बनाउनका लागि ‘फोटोमा ६२,७२ र ८२’ शीर्षकको फोटो प्रदर्शनी गर्ने तयारी गरिरहेका छौं ।’

उक्त दिन बिहान १० बजेदेखि दिउँसो ४ बजेसम्म फोटो प्रदर्शन गरिने संयोजक रानामगरले जानकारी दिइन् । प्रदर्शनीमा कास्कीका फोटो पत्रकारहरुले कैद गरेका ६० वटा फोटो राखिनेछ । प्रदर्शनीले नयाँ पुस्तालाई देशले पार गरेका संघर्ष र परिवर्तनका बारेमा जानकारी दिन सकिने संस्थाले बताएको छ । साथै, विभिन्न समयमा भएका घटना एउटै थलोमा हेर्न पाउनुलाई संस्थाले इतिहासको जीवन्त दस्तावेज रुपमा लिएको छ ।

वि.सं १९८४ वैशाख १३ गते गोरखापत्रमा प्रथमपटक फोटो समाचार छापिएको थियो । विरगञ्जकी एक महिलाले चर्खाबाट धागो काट्दै गरेको फोटो गोरखापत्रमा प्रकासित भएको दिनको सम्झनामा नेपालका फोटो पत्रकारहरुले उक्त दिनलाई राष्ट्रिय फोटो पत्रकारिता दिवसको रुपमा मनाउँदै आएका छन् ।

 

पोखरा, १२ वैशाख ।

पोखराको सांस्कृतिक र साहित्यिक गतिविधिलाई थप सशक्त बनाउने उद्देश्यसहित दोस्रो साहित्य पर्व–२०८३ भएको छ ।

पोखरा महानगरपालिका वडा नं. १३ को आयोजनामा वडा कार्यालय परिसरमा साहित्य पर्व भएको हो । उक्त कार्यक्रमको लेखक तथा पत्रकार नारायण वाग्लेले उद्घाटन गरेका हुन् । यस साहित्य पर्वलाई स्थानीयस्तरमै सिर्जनात्मक अभिव्यक्ति र बौद्धिक छलफलको साझा मञ्चका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ।

कार्यक्रममा लेखक तथा पत्रकार वाग्लेले आफ्नो लेखन क्षेत्रको प्रेरणाको स्रोत पुस्तकाल रहेको बताए । उनले पुस्तका पुग्दा आफ्नै घर पुगे जस्तो अनुभुती हुने सुनाए । ‘लेखक हुन मलाई हुटहुटी बढाएको त्यो पुस्तकालय नै हो, मेरो जन्मस्थान नै पुस्तकालय हो,’ उनले भने, ‘जब पुस्तकहरूको वरिपरि मैले पढ्न थालेँ, तब मेरो युवाकालमै मलाई लेखक भन्ने हुटहुटी भयो । त्यसकारण म जहिले पनि पुस्तकालय भन्ने बित्तिकै म रोमाञ्चित हुनु, आफ्नो घर आएको जस्तो फिलिङ हुनु, त्यो सबैभन्दा ठूलो परिवेश हो ।’

साहित्यमा सिर्जना गर्न स्वतन्त्र रुपमा लाग्नुपर्नेमा उनको जोड थियो । स्वतन्त्र हुनको लागि आफ्नो संघर्ष आफैले गर्नुपर्ने उनले बताए । ‘सिर्जना हुन शब्दै चाहिन्छ भन्ने पनि होइन । सुलेली, सुरेली, लय, भाका सबै सिर्जना हुन्,’ उनले भने, ‘त्यो सिर्जना हुनलाई आफै स्वतन्त्र हुनुप¥यो । सिर्जनाशील हुनलाई म स्वतन्त्र हुनुप¥यो । त्यसकारण म स्वतन्त्र हुनको लागि मेरो आफ्नो संघर्ष मैले आफैँ गर्नुपर्छ ।’

कार्यक्रममा अग्रज कार्टुनिष्ट दुर्गा बराल ‘वात्स्यायन’ ले यस प्रकारका कार्यक्रमले साहित्यमार्फत् समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने, सिर्जनशीलता अभिवृद्धि गर्ने र स्थानीय प्रतिभालाई पहिचान तथा प्रोत्साहन गर्ने बताए । अलि मियाँ जन्मथलो मियाँपाटनमा भएको साहित्यिक कार्यक्रमले साहित्य, कला र सांस्कृतिक विविधता प्रस्तुत गरेको उनको भनाइ थियो । कार्यक्रमले स्थानीय बासिन्दा मात्र नभई पोखरा तथा आसपासका क्षेत्रका साहित्यप्रेमीहरूका लागि पनि महत्वपूर्ण आकर्षण बनेको उनको भनाइ थियो ।

कार्यक्रमको पहिलो सत्रमा ‘बितेका पाइला र आउने बाटा ः पोखराका युगपुरुषहरुको पदचापमा’ शीर्षकमा पत्रकार शोभाकान्त सिग्देलले पत्रकार पुण्य पौडेलसँग भलाकुसारी गरेका थिए । जहाँ पोखरा १३ लोककवि अलिमियाँ, स्व. जगन्नाथ सिग्देल, स्व. टेकबहादुर ढेवाजुको योगदानको चर्चा भएको थियो । भने, अब आउने युवाले दिनसक्ने योगदानका बारेमा चर्चा गरिएको थियो ।

दोस्रो सेसनमा ‘अक्षरदेखि अल्गोरिदमसम्म ः हाम्रो अबको शिक्षा र बदलिदो समाजको स्वरुप’ विषयमा भौतिकशास्त्री डा. कपिल अधिकारीसँग डा. रामचन्द्र बराल गफिएका थिए । उक्त सेसनमा डा. अधिकारीले सामाजिक सञ्जालको एल्गोरिदमले मानिसको आनीबानीलाई जिन्सी सामान जस्तो बनाइदिएको बताए । उनले सामाजिक सञ्जालले मानिसले गर्ने दैनिकीलाई डाटामा परिवर्तन गरेर त्यसलाई सित्तैमा लिएर एल्गोरिदमले काम गरिरहेको उनले सुनाए ।

अर्को सत्रमा पत्रकार अनिशा श्रेष्ठले व्यावसायी नारायण पौडेल र समेसराज भण्डारीसँग उद्यमी र नवउद्यमीका विषयमा कुराकानी गरिन् । यो सत्रमा नेपालमै रोजगारीको संभावनाको खोजीका विषय उठान भएका थिए । जसका लागि सरकारले सही नीति बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको थियो ।

चौथो सत्रमा मा ‘साहित्यमा नारीको प्रतिनिधित्व’ शीर्षकको सेसनमा सहजकर्ता हसिना बस्नेतसँग साहित्यकार सरस्वती प्रतिक्षाले भलाकुसारी गरेकी थिइन् । साहित्य क्षेत्रमा महिलाको उपस्थितीसँगै चर्चा र चुनौतीका विषयमा छलफल गरिएको थियो ।

साहित्य पर्वको अन्तिम सत्रमा पत्रकार अमृत सुवेदी र गायक विनोद श्रेष्ठले संगिताका विषयमा कुरा गरेका थिए । कन्दरा ब्यान्ड र पोखराको संगीतका बारेमा गफिएपछि कार्यक्रम सकिएको कार्यक्रम संयोजक संयोजक राजेन्द्र भण्डारीले जानकारी दिए । वडाध्यक्ष किरण बरालले विकास निर्माण र वडावासीको गुनासो सम्बोधनबाट थोरै समय बचाएर दोस्रोपटक साहित्य पर्व गरिएको बताए । यसलाई समयानुसार परिमार्जन गर्दै लगिने प्रतिबद्धता उनले जनाए ।

कार्यक्रममा उपस्थितलाई स्वागत गर्दै वडा सदस्य रजनी परियारले वडाले भाषा, साहित्य, कलालाई पनि विकासको एउटा माटो मान्दै साहित्यको कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताइन् । आगामी दिनमा यो खालको कार्यक्रमलाई अझै व्यवस्थित बनाउँदै लैजाने उनको भनाइ थियो ।

कार्यक्रमा स्थानीय साहित्यकार, कलाकार तथा चित्रकारहरुको पनि उल्लेखनीय सहभागिता थियो । कार्यक्रममा साहित्यकारहरु सरस्वती श्रेष्ठ ‘सरु’ धर्मराज अल्पायु, चन्द्रावती वाग्ले, कुशल गौतमले रचना वाचन गरिएका थिए । गायिका हरिदेवी कोइरालाले अलिमियाले संकलन गरेको ‘आकाशमा बादलु डम्मै छ’ बोलको गीत प्रस्तुत गरेकी थिइन् ।

कार्यक्रममा कलाकार जित गुरुङ र कृपा श्रेष्ठको चित्र प्रदर्शनी गरिएको थियो । यस्तै भद्रकाली माविका विद्यार्थी र नवदुर्गा टोल विकास संस्थाको आमा समूहले नृत्य पनि प्रस्तुत गरेका थिए ।

 

नार्कको काम ज्ञानलाई पूर्णता दिने हो ः वैज्ञानिक डा. अमात्य
पोखरा, १२ बैशाख ।

नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) अन्तर्गत मत्स्य अनुसन्धान केन्द्र, वेगनास, पोखराको आयोजनामा सञ्चालित दुई दिने कृषकस्तरीय मोती खेती तालिम सम्पन्न भएको छ कृषकलाई लक्षित गरी सञ्चालन गरिएको उक्त तालिमले स्थानीय स्तरमा नयाँ प्रविधि भित्र्याउने, सीप अभिवृद्धि गर्ने तथा आयआर्जनका वैकल्पिक स्रोत विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको थियो ।

तालिमको समापन समारोहमा बोल्दै प्रमुख अतिथि नार्ककी डाइरेक्टर डा. निना अमात्य गोर्खालीले मोती खेतीलाई विज्ञानमा आधारित, सम्भावनायुक्त र दिगो व्यवसायका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । उहाँले प्राकृतिक स्रोतको सदुपयोग गर्दै मोती उत्पादन गर्न सकिने र यसले आर्थिक तथा वातावरणीय दुवै लाभ दिने बताउनुभयो। “मोती खेतीमा समस्या आएमा नार्कले प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउँछ, हाम्रो काम ज्ञानलाई पूर्णता दिनु हो,” उहाँले भन्नुभयो ।

कार्यक्रमका अध्यक्ष तथा मत्स्य अनुसन्धान केन्द्र पोखराका वरिष्ठ वैज्ञानिक डा. मोहम्मद इकवाल हुसेनले तालिमबाट प्राप्त ज्ञान व्यवहारमा उतार्न सके मात्र यसको वास्तविक उपलब्धि देखिने धारणा राख्नुभयो। उहाँले रूपाताल क्षेत्रलाई मोती उत्पादनको केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने दीर्घकालीन योजना रहेको जानकारी दिँदै स्थानीय सिपी (ँचभकजधबतभच ःगककभकि० को संरक्षण, प्रजनन विस्तार तथा दिगो उपयोगमा जोड दिनुपर्ने बताउनुभयो ।

उहाँका अनुसार पछिल्लो समय स्थानीय सिपीको संख्या घट्दै गइरहेको छ, जसले जैविक विविधतामा समेत असर पारिरहेको छ। त्यसैले मोती खेतीसँगै सिपी संरक्षणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उहाँको भनाइ थियो। साथै, कृषकलाई नवीन उद्यमशीलतामा जोड्दै व्यावसायिक रूपमा मोती उत्पादनतर्फ उन्मुख हुन आग्रह गर्नुभयो ।

तालिममा सहभागी कृषकहरूले सैद्धान्तिक ज्ञानसँगै व्यवहारिक अभ्यासमार्फत महत्वपूर्ण सीप हासिल गरेका थिए। प्रशिक्षण अवधिमा ताजा पानीमा पाइने सिपीको पहिचान, पालन–पोषण, न्यूक्लियस प्रत्यारोपण (ल्गअभिगक क्ष्mउबिलतबतष्यल) प्रक्रिया तथा त्यसपछि आवश्यक हेरचाहका विधिहरू सिकाइएको थियो । यी प्रक्रिया अत्यन्तै संवेदनशील हुने भएकाले दक्षता र सावधानी आवश्यक पर्ने प्रशिक्षकहरूले बताएका थिए ।

मोतिपालक कृषक कविराज खनाल, ढकबहादुर थापा, र कृषक सितादेवी डुम्रे लगायतले तालिमबाट आफूहरूमा नयाँ ऊर्जा र आत्मविश्वास थपिएको अनुभव व्यक्त गर्नुभयो । उनीहरूले मोती खेतीलाई वैकल्पिक आयस्रोतका रूपमा विकास गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आगामी दिनमा व्यवहारमा उतार्ने बताएका छन् ।

कार्यक्रममा तालिममा सहभागी कृषकहरूलाई प्रमुख अतिथिद्वारा प्रमाणपत्र वितरण गरी सम्मान गरिएको थियो। कार्यक्रमको संयोजन वेगनास मत्स्य अनुसन्धान केन्द्रकी भगवती थापाले गर्नुभएको थियो ।

समापन समारोहमा वक्ताहरूले मोती खेतीले विज्ञान, सीप र दिगो जीविकोपार्जनलाई एकैसाथ जोड्ने उल्लेख गर्दै यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्ने विश्वास व्यक्त गर े। तालिमलाई केवल सैद्धान्तिक सीमामा नराखी व्यवहारिक अभ्यासमा केन्द्रित गरिएको र सहभागीहरूको आत्मविश्वास अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।

आयोजक संस्थाले आगामी दिनमा पनि प्राविधिक सहयोग, अनुगमन तथा परामर्श उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै सहभागीहरूलाई सिकेका सीप आफ्ना समुदायमा विस्तार गर्न आग्रह गरेको छ। साथै, मोती खेतीलाई नयाँ सम्भावनायुक्त व्यवसायका रूपमा स्थापित गर्दै लेखनाथ तथा आसपासका क्षेत्रलाई मोती उत्पादनको केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।

वक्ताहरूले तालिमको सफलता सहभागीहरूको व्यवहारिक उपलब्धि, उत्पादन वृद्धि र समाजमा पार्ने सकारात्मक प्रभावबाट मापन हुने उल्लेख गर्दै यसलाई मोती खेतीतर्फको नयाँ यात्राको सुरुवातका रूपमा लिनुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन् ।

पोखरा, १२ वैशाख ।

“जाग्छ पोखरा, दौडाउँछ पोखरा” मूल नाराका साथ पोखरामा गत चैत्र २८ गते आयोजना पोखरा रात्रिकालीन सडक दौड ९पोखरा नाइट स्ट्रिट रेस० प्रतियोगिता २०८३ लाई पोखराको नयाँ ब्राण्डका रूपमा विकास गर्न सरोकारवालाहरूले जोड दिएका छन् । शनिबार पोखरा–१७, दोबिल्लास्थित सहारा एकेडेमी परिसरमा आयोजित समीक्षा तथा शुभकामना एवं मैत्रिपूर्ण फुटबल कार्यक्रममा सहभागी वक्ताले प्रतियोगितालाई अझ व्यवस्थित, प्रभावकारी र अन्तर्राष्ट्रियस्तरको बनाउन सुझाव दिएका हुन् ।

कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै पोखरा महानगरपालिका वडा नं। ९ का वडाध्यक्ष दिपेन्द्र मर्सानीले पत्रकारहरूलाई नयाँ र सिर्जनशील कार्यक्रम ल्याउन आग्रह गर्दै आफ्नो वडाको पहिचान झल्किने कुनै पनि कार्यक्रमलाई आवश्यक साथ र सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । उनले पोखरा रात्रिकालीन सडक दौड नयाँ इभेन्ट भएकाले यसको निरन्तरताका लागि आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा पाँचलाख रुपैयाँ विनियोजन गरिने जानकारी दिए ।

नेपाल पत्रकार महासंघ कास्कीका अध्यक्ष माधव बरालले सञ्चार गृहद्वारा इभेन्ट आयोजना गर्नु प्रशंसनीय कार्य भएको भन्दै यसको निरन्तरतामा जोड दिए । जिल्ला खेलकुद विकास समिति कास्कीका उपाध्यक्ष तिलक क्षत्रीले प्रतियोगिता पोखराका लागि नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्ने इभेन्ट भएको उल्लेख गर्दै आवश्यक सहयोग गर्ने बताए ।

पोखरा पर्यटन परिषद्का अध्यक्ष तारानाथ पहारीले नयाँ इभेन्टलाई वार्षिक क्यालेन्डरमा समावेश गरी समयमै व्यापक प्रचारप्रसार गर्नुपर्ने सुझाव राखे । सहारा क्लब पोखराका अध्यक्ष केशवबहादुर थापाले पोखरा क्लिक र पोखरा प्रवद्र्धन केन्द्रसँगको सहकार्यमा आयोजना गरिएको मैत्रीपूर्ण फुटबल खेलले खेल पर्यटन प्रवद्र्धनमा टेवा पुगेको बताए । उनले सहारा एकेडेमीमा हाल १६ जिल्लाका ३० जना बालक रहेको र सूर्यबहादुर केसी स्मृतिमा वार्षिक १५ लाख रुपैयाँ केसी परिवारबाट सहयोग प्राप्त भइरहेको उल्लेख गरे ।

सहारा क्लबका मानार्थ सदस्य महेश गुरुङले यस्तो महत्वपूर्ण इभेन्टबारे आफूहरूलाई जानकारी नहुनु दुःखद भएको बताउँदै यसलाई पोखराको “ड्रिम प्रोजेक्ट” का रूपमा अघि बढाउन आग्रह गरे । प्रतियोगिताका रेस डाइरेक्टर ओम गुरुङले नेपालसहित पाँच देशका १४५ धावकको सहभागिता रहेको जानकारी दिँदै सुरुआती चरणमा केही कमजोरी देखिए पनि आगामी दिनमा सुधार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

नेपाल खेलकुद पत्रकार मञ्च गण्डकीका अध्यक्ष एमबी आस्था, फोटो पत्रकार संघ कास्कीका अध्यक्ष राम गुरुङ, पत्रकार शिवराज बस्ताकोटी र रोजी श्रेष्ठ लगायतले समापन कार्यक्रम छरितो र ट्राफिक व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिए । पोखरा प्रवद्र्धन केन्द्रका अध्यक्ष दीननाथ बरालले प्राप्त सुझावलाई मनन गर्दै आगामी संस्करणलाई अझ परिस्कृत र उत्कृष्ट बनाउने बताए ।

केन्द्रका उपाध्यक्ष असफल गौतमले रातिको समयमा पनि खेल गतिविधि सम्भव छ भन्ने सन्देश दिन र खेल पर्यटन प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यले प्रतियोगिता आयोजना गरिएको स्पष्ट पारे । यसै अवसरमा पोखरा क्लिकद्वारा प्रकाशित नयाँ वर्षको भित्तेपात्रो समेत सार्वजनिक गरिएको छ । कार्यक्रमसँगै सहारा एकेडेमीको फुटबल मैदानमा शनिबार सम्पन्न मैत्रीपूर्ण फुटबल खेलमा सहारा क्लबले पोखरा क्लिकको टोलीलाई ४–६ गोल अन्तरले पराजित गर्दै जित हासिल गर्यो ।

पोखरा महानगरपालिका वडा नं। ९ को समन्वय र प्रदेश खेलकुद परिषद् गण्डकीको सहकार्यमा सम्पन्न उक्त प्रतियोगितामा मेडिप्लस हस्पिटल एण्ड ट्रमा सेन्टर हस्पिटल पार्टनर तथा नेलम्बो नेपाल मेडिकल पार्टनरका रूपमा रहेका थिए । प्रतियोगिताका प्रबद्र्धकका पोखरा महानगरपालिका र पोखरा भ्रमण वर्ष २०२५÷०२६ तथा विभिन्न संघसंस्था र सरोकारवालाको सहकार्य रहेको ५ किलोमिटरको दौड बाराहीघाटबाट शुरु भएर महेन्द्रपुल अन्तराष्ट्रिय झण्डा पार्कको फल्चामा समापन भएको थियो ।

कार्यक्रममा सहारा क्लबका पूर्व अध्यक्ष विक्रम थकाली, हरिराम गुरुङ ९सुरज० मानार्थ सदस्यहरु जयलाल पुन, खेम बहादुर गुरुङ, मुछेत्र गुरुङ, सल्लाहकार डा।रविन्द्र श्रेष्ठ, पोखरा महानगर खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष दीपक बहादुर गोदार, नेलम्बो नेपालका अध्यक्ष एकदेव देवकोटा, सामुदायिक प्रहरी सेवा केन्द्र पृथ्वीचोकका अध्यक्ष कुमारी मुना बाँस्तोला, एन्फा कास्कीका अध्यक्ष उज्ज्वल रञ्जित, संगम क्लबका अध्यक्ष नरेन्द्रजंग गुरुङ, ड्याम साइड क्लबका पूर्व अध्यक्ष पदम बहादुर ढकाल लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।